Botoks (botox), “Botilinum toksini” nin kısaltılmış ticari adıdır. Piyasada başka marka ilaçlar da bulunmaktadır. Özellikle konservelerde üreyen ve besin zehirlenmesine neden olan Clostridium botilinum adlı bir bakterinin ürettiği toksindir.

Botoks sinir-kas kavşağında sinirlerden kaslara giden uyarıyı 3-12 ay boyunca geçici olarak durdurarak etki göstermektedir. Konserve zehirlenmelerinde yüksek miktarda kana karışarak solunum kaslarını felç ettiği tesbit edildikten sonra laboratuar koşullarında üretilerek tıbbi uygulamalarda kullanılmaya başlamıştır. Öncelikle spastik hastalardaki kas kasılmalarını önlemede ve şaşılık tedavisinde kullanılmıştır. 1990 lı yılların başında ise yüzdeki kırışıklıkların giderilmesi amacıyla tüm dünyada yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Aşırı terleme tedavisinde de yaygın olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda ek olarak migren tedavisinde de çok yararlı sonuçlar alınmaktadır. Her ne kadar botoks denince ilk akla gelen estetik olsa da ülkemizde kullanılan her 4 botokstan 3 ü estetik dışı hastalıklar içindir.

Botoks, özellikle üst yüz bölgesi denilen alındaki çizgiler, burun üstündeki kırışıklıklar ve kaz ayağı olarak bilinen göz kenarındaki yaşlanmayla ortaya çıkan görüntünün düzeltilmesinde çok başarılı sonuçlar vermektedir. Zira bu bölgedeki kırışıklıkları estetik cerrahi yöntemlerle düzeltmek çok kolay olmamaktadır, bu ameliyatlara ek olarak botoks uygulanması gerekmektedir. Diğer bir avantajı da kaş kenarlarını kaldırıcı etkisidir. Ayrıca bazı kişilerde burun ucu konuşurken ve özellikle gülerken hareket eder, çoğunlukla beraberinde üst diş etleri de görünür. Botoks bu kişilerde de yararlı olabilmektedir. Bu kadar etkili olmasa da dudak çizgilerine (sigara çizgileri) ve boyun bantlarına da uygulanabilmektedir.

Herhangi bir anesteziye gerek kalmadan cilt bir miktar soğutulduktan sonra çok ince uçlu bir iğne ile 3-4 dakika süren sivrisinek ısırması şeklinde hissedilen enjeksiyonlarla işlem tamamlanır. Bazı kişilerde baş ağrısı ya da nezle benzeri etki ortaya çıkabilmektedir. Etkisi 2-3 gün sonra ortaya çıkar. Etki süresi kişiden kişiye değişmekle birlikte ortalama 6 ay kadar sürmektedir. Ardışık botoks enjeksiyonları sonrası kalıcılığın uzadığı gösterilmiştir.

Botoks, kalıcı olmayan ve belirli aralıklarla tekrar edilmesi gereken bir yöntem olmakla birlikte ameliyat gerektirmeyen, uygulaması kolay ve acısız, etkisi hızlı ortaya çıkan ve sonrasında herhangi bir istirahat gerektirmeyen nisbeten ucuz bir tedavi olması nedeniyle günümüzde oldukça fazla tercih edilmektedir. Bu kadar sık kullanılmasına rağmen ciddi bir sorunla karşılaşılmamıştır. Hamileler ve emziren annelerde yapılması önerilmemektedir. Yanlış bir uygulama bile yapılsa en geç 3-4 ay içerisinde geri dönüş olacaktır. Yine de yüz bölgesi anatomisine hakim deneyimli bir plastik cerrah tarafından uygulanması hem istenmeyen sonuçlardan kaçınılması hem de daha güzel sonuçların alınması bakımından önemlidir.